*          Maliye Müfettişi

I- GÄ°RÄ°Åž

Kredi kartı tüketicinin yaşam standardını yükseltmek için tasarlanmış bir ürün değildir. Kredi kartı kullanımı sadece tüketicinin gelirini göz önünde bulundurarak yapılan harcamalarda kullanılması durumunda avantajlı bir üründür. Maalesef birçok tüketici alışverişlerinde kredi kartını gelirlerini bakmaksızın yoğun olarak kullanmakta ve kendi nakit dengesini bozabilmektedir. Bu durum borcu borçla kapatmak isteyen tüketiciyi, tekrar bir borç sarmalına sokmakta ve nihayetinde nakit sıkıntısının yanı sıra birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Yazımızda, bilinçsiz kredi kartı kullanımının bu boyutunu bir kenara bırakıp, konuyu vergisel açıdan ele alacağız.

Ödenmesi gereken vergilerin doÄŸruluÄŸunu araÅŸtırmak, tespit etmek ve saÄŸlamak vergi incelemesinin Vergi Usul Kanunu’nda hüküm altına alınmış amacıdır. Bu çerçevede, Gelir Ä°daresi BaÅŸkanlığı’nın uzun süredir pos cihazlarından elde edilen hasılatlar ile beyan edilen KDV ve yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannamelerini karşılaÅŸtırdığınızı biliyoruz. Dolayısıyla, mükellefler özellikle kredi kartı ile yaptıkları satışlarında fatura vb. belgeleri (perakende satış fiÅŸi, yazar kasa fiÅŸi, serbest meslek makbuzu gibi) düzenlemekte çok titiz davranmaktadırlar. Ancak, mükelleflerin yapmış oldukları iÅŸlemlerde vergi kanunlarına yeterince nüfuz edememeleri veyahut keyfi uygulamalarda bulunmaları, ihtilaflara sebebiyet vermekte ve vergi idaresi ile mükellefleri karşı karşıya getirmektedir.

Bu minvalde, makalemizde kredi kartı ile yapılan satışlar dolayısıyla düzenlenen belgelerin düzenlenme süreleri Vergi Usul Kanunu açısından ele alınacak; söz konusu işlemlerin KDV mevzuatı karşısındaki durumu ve kredi kartı ile yapılan satışların (1) numaralı KDV Beyannamesinde gösterilmesi üzerinde durulacaktır.

II- FATURAYA VE FATURA YERİNE GEÇEN VESİKALARA İLİŞKİN DÜZENLENME SÜRELERİ

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde fatura, satılan emtia veya yapılan iÅŸ karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya iÅŸi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 231. maddesinin (5) numaralı bendinde ise; faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde düzenleneceÄŸi, bu süre içinde düzenlenmemiÅŸ olan faturaların hiç düzenlenmemiÅŸ sayılacağı; 232. maddesinde ise, birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin sattıkları emtia veya yaptıkları iÅŸler için fatura vermek, satın aldıkları emtia ve hizmetler için de fatura istemek ve almak zorunda oldukları hükme baÄŸlanmıştır.

Kredi kartı, satışa konu mal veya hizmetin bedelinin tahsilinde kullanılan bir araç olup, kredi kartıyla yapılan her tahsilat, işletme tarafından yapılan bir mal satışı veya sunulan hizmete ilişkindir. Dolayısıyla, fatura mükellefler tarafından kredi kartıyla yapılan tahsilata değil, tahsilatın ait olduğu satış veya hizmetin belgelendirilmesine yöneliktir.

Yapılan tüm mal veya hizmet satışlarına iliÅŸkin olarak, Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen ÅŸekil ÅŸartlarına uygun olarak azami yedi gün içinde fatura vb. belge düzenlenmesi zorunludur. Bu satışlarla ilgili olarak tahsilatın kredi kartı ile yapılması sırasında ayrıca fatura vb. belge düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.

III- 3065 SAYILI KATMA DEÄžER VERGÄ°SÄ° KANUNU

3065 sayılı Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde verginin konusunu teÅŸkil eden iÅŸlemleri tadadi olarak sayılmaktadır. Maddenin (1) numaralı bendinde; ticari, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler katma deÄŸer vergisine tabi olduÄŸu hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un 10. maddesinde vergiyi doÄŸuran olay; mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması ile malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi ile meydana geldiÄŸi belirtilmiÅŸtir.

Malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura düzenlenmesi de mümkün bulunmaktadır. Bu durumda, KDV Kanunu’nun 10. maddesi gereÄŸi vergi doÄŸuran olay meydana gelmiÅŸ bulunmaktadır. Malın teslimi anında toplam bedel üzerinden faturası düzenlenen taksitli satışlarda sonraki taksitlerin kredi kartı ile ödenmesi durumunda ise, yapılan tahsilatlar daha önceden düzenlenmiÅŸ olan faturayla iliÅŸkilendirilmek suretiyle yeni bir fatura düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. BaÅŸka bir ifadeyle, ileri bir tarihte gerçekleÅŸecek bir teslim veya hizmete iliÅŸkin olarak yapılan avans niteliÄŸindeki tahsilatlar, henüz vergiyi doÄŸuran iÅŸlem meydana gelmemiÅŸ olduÄŸundan katma deÄŸer vergisine tabi deÄŸildir.

Ancak, unutulmamalıdır ki; kredi kartıyla yapılan tahsilatların ilgili olduğu mal veya hizmet satışına ilişkin belgelerinin düzenlenmiş olduğuna dair ispat külfetinin mükellefe aittir.

IV- KREDİLİ SATIŞLARIN (1) NUMARALI KDV BEYANNAMESİNDE GÖSTERİLMESİ

Mükelleflerin, katma deÄŸer vergisine tabi iÅŸ ve iÅŸlemlerinin beyanına iliÅŸkin (1) No.lu Katma DeÄŸer Vergisi Beyannamesi’nin (45) numaralı satırında “Kredi Kartı ile Tahsil edilen Teslim ve Hizmet Bedelleri”  yer almaktadır. Burada, vergiyi doÄŸuran olay vuku bulsun bulmasın belirli bir dönemde kredi kartı ile yapılan tahsilatlar gösterilmektedir. Dolayısıyla kredi kartıyla yapılan söz konusu tahsilat, o anda gerçekleÅŸen bir mal veya hizmet satışına ait olabileceÄŸi gibi daha önceden gerçekleÅŸmiÅŸ ve faturalandırılmış bir iÅŸleme de ait olabilir.

V- SONUÇ

Son yıllarda yaygın olarak kullanılır hale gelen kredi kartları tüketiciler açısından bir nevi finansman kaynağı olarak görülmektedir. Tüketiciler henüz kendilerine sunulan mal ve hizmeti almadan, ödemelerini kredi kartlarıyla yaptıkları gibi teslim sırasında da ödemelerini yapabilmektedir. Henüz teslim gerçekleşmeden yapılan bu ödemeler karşı taraf açısından avans niteliğindedir. Gerçekleşen mal ve hizmet teslimi sonrasında ister kredi kartıyla ödeme hemen yapılsın ister ödeme ileriki bir tarihte yapılsın Vergi Usul Kanunu kapsamında faturanın 7 gün içerisinde düzenlenmesi gerekir. Ancak fatura düzenlenirken KDV açısından herhangi bir vergi ziyaınına sebebiyet vermemek için işlemin gerçekleştiği ayda faturanın düzenlenmesine dikkate edilmelidir. Diğer bir husus ise, KDV mevzuatı açısından vergiyi doğuran olaya ilişkindir. Mal ve hizmetin teslim edilmesi anında ister ödeme yapısın ister yapılmasın KDV doğmaktadır. Mal ve hizmet teslimi gerçekleşmemesine rağmen herhangi bir ödeme yapılması halinde KDV doğmayacaktır. Ancak, gerçekleşmeyen bu teslime ilişkin fatura düzenlenmesi halinde KDV doğacak ve ilgili ay KDV beyannamesinde beyan edilecektir.

DiÄŸer bir durum ise bu iÅŸlemlerin KDV beyannamesinde gösterilmesi sırasında karşımıza çıkacaktır. Avans niteliÄŸinde veya malın teslimi anında faturası düzenlenmiÅŸ olan satışlara iliÅŸkin olarak ileri bir tarihte kredi kartı ile yapılan tahsilat tutarlarının, verilecek beyannamenin ilgili dönemde gerçekleÅŸtirilen teslim ve hizmetlere ait bedelin kredi kartı ile tahsil edilen kısmı satırında yer alması gerekmektedir. Ancak, yer alan bu tutarın Tablo-1’de (e-Beyannamede Matrah) beyan edilen tutar ile uyum göstermemesi ve vergi dairesince bu hususa iliÅŸkin izahat istenmesi halinde; tahsilatın avans niteliÄŸindeki veya taksitli satışlara yönelik olduÄŸunun ispatı mükelleflere aittir.