klenilen (Ä°ndirilecek) Katma DeÄŸer Vergisinin (KDV) Gider KaydedilemeyeceÄŸi Yüklenilen (Ä°ndirilecek) Katma DeÄŸer Vergisinin (KDV) Gider KaydedilemeyeceÄŸi (21.09.2010) Ä°ÅŸletme Yöneticilerine Tavsiyeler - I (16.09.2010) KOBÄ°’lerde KurumsallaÅŸma ve Maliyet Muhasebesi (14.07.2010)

I - GiriÅŸ

Türk Vergi Sisteminde Harcamalar üzerinden alınan bir vergi türü olan Katma Değer Vergisi 01.01.1985 yılında yürürlüğe girmiş ve halen uygulaması devam etmektedir. Vergi sistemimize getirilen Katma Değer Vergisi Kanunu gelir üzerinden alınan gelir ve kurumlar vergisinde otokontrolü sağlamaya yardımcı olmaktadır.

Bu çalışmamızda; katma değer vergisi kanununda yer alan vergi indirimi ile indirilemeyecek katma değer vergisine ilişkin düzenlemeleri ve vergi mükelleflerinin yüklenilen (indirilecek) katma değer vergisini gider kaydedemeyecekleri konusunu değerlendirerek, konu hakkında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında kişisel görüşümüz sunulacaktır.

II – Vergi Ä°ndirimi

BilindiÄŸi üzere katma deÄŸer vergisi indirim esasına dayanan bir vergi türüdür. Nitekim 3065 Sayılı Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun “Vergi Ä°ndirimi”  baÅŸlıklı 29/1. maddesinde “1.Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi iÅŸlemler üzerinden hesaplanan katma deÄŸer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine iliÅŸkin olarak aÅŸağıdaki vergileri indirebilirler:

 a) Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi,

 b) İthal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi,

 c) Götürü veya telafi edici usulde vergiye tabi mükelleflerden gerçek usulde vergilendirmeye geçenlerin, çıkarılan envantere göre hesap dönemi başındaki mallara ait fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma deÄŸer vergisi, ” hükmüne yer verilmiÅŸtir.

Mükellef işi ile ilgili olarak satın aldığı veya ithal ettiği mallar veyahut yaptırdığı hizmetler dolayısıyla borçlandığı veya ödediği vergiyi, teslim ettiği mallar veya yaptığı hizmetler dolayısıyla müşterilerden aldığı veya alacaklı olduğu katma değer vergisinden indirecek ve aradaki farkı vergi dairesine yatıracaktır. Ayrıca bir vergilendirme döneminde mükelleflerin indirilecek katma değer vergisi toplamı, vergiye tabi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olabilecektir. Bu takdirde, aradaki farkın bir sonraki vergilendirme dönemine devredilerek o döneme ait indirilebilecek vergi tutarına eklenmesi ve iade edilmemesi durumu olabilecektir.

III – Ä°ndirilemeyecek Katma DeÄŸer Vergisi

Vergi mükellefleri alışları ile ilgili ödedikleri katma deÄŸer vergisinin nihai yüklenicisi deÄŸildirler, katma deÄŸer vergisinin nihai yüklenicileri tüketicilerdir. Fakat bazı sebeplerden ötürü vergi mükelleflerince katma deÄŸer vergisinin indirimi yasaklanmış bu sebeple ödenen katma deÄŸer vergisinin nihai yüklenicisinin vergi mükellefi olması durumu ortaya çıkmıştır.  Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun 30. maddesinde “Ä°ndirilemeyecek Katma DeÄŸer Vergisi” konusu düzenlenmiÅŸ olup madde metninde “AÅŸağıdaki vergiler mükellefin vergiye tabi iÅŸlemleri üzerinden hesaplanan katma deÄŸer vergisinden indirilemez:

a) Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi,

b) Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere işletmelere ait binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisi,

c) Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisi,

d) Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma deÄŸer vergisi.” hükümleri yer almaktadır. Yani, 30. madde kapsamında belirtilen katma deÄŸer vergisi indirime müsaade edilmeyen katma deÄŸer vergisidir. Ancak iÅŸin mahiyetine göre gider ve/veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilecektir.

Ä°ndirim konusu yapılamayacak olan (yüklenilen –indirilecek– katma deÄŸer vergisinin indirilmesi yasak ise) vergi, Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun 58. maddesine göre doÄŸrudan gider ve/veya maliyet unsuru olarak kayıtlara alınması gerekir.

IV- Verginin Gider KaydedilemeyeceÄŸi

Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun “Verginin Gider KaydedilemeyeceÄŸi”  baÅŸlıklı 58. maddesinde ; “ Mükellefin vergiye tabi iÅŸlemleri üzerinden hesaplanan Katma DeÄŸer Vergisi ile mükellefçe indirilebilecek Katma DeÄŸer Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmez. ” hükmü yer almaktadır. Bu nedenle katma deÄŸer vergisi beyannamesine aksetmesi gereken katma deÄŸer vergisi tutarlarının hesaplanan ve/veya indirim hesaplarından çıkarılarak gider ya da maliyet unsuru olarak kabulüne imkan bulunmamaktadır. Ancak bazı özel durumlarda mükelleflerce indirilecek ( yüklenilen Kdv ) ve hesaplanacak ( Teslim Kdv’ si ) Kdv’ leri gider veya maliyet unsuru olarak kayıt edilebilmektedir.

V – Uygulamada Karşılaşılan Bazı Sorunlar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1.       Vergi mükelleflerinin iş hayatı içerisinde ayrılmaz bir parçası olan bankacılık işlemleri ile alakalı

olarak karşılaşılan bir husus konumuz açısından oldukça önemlidir. Bankalar müşterileri ile alakalı yapmış olduğu bir takım harcamaları ( Noter, Tercüme, Kargo, Kurye vb. gb. ) müşterinin hesabından tahsil etmektedirler. Yapılan masrafların bedelleri mükellefçe banka dekontuna ya da banka hesap ekstresine istinaden muhasebe kayıtlarında gider ve/veya maliyet unsuru olarak kaydedilmektedir.

Bankalarca mükellef adına yapılan masraf belgelerinde muhatap ilgili banka olmayıp mükellefin kendisidir bu sebeple ilgili faturalarda yer alan katma değer vergisi gider veya maliyet unsuru olarak kayıt edilemez. Bu durumda; bankadan ilgili işleme ait belgenin (fatura, serbest meslek makbuzu gibi) temin edilerek belgede yer alan katma değer vergisinin indirilecek katma değer vergisi olarak indirime konu edilmesi gerekmektedir.

2.       Vergi mükellefleri alışlarına ilişkin faturaların kendilerine geç ulaşması ( ilgili hesap dönemi

içerisinde farklı ayda – örneÄŸin; mart 2010 dönemine ait bir alış faturasının nisan 2010 döneminde ulaÅŸması ) sebebiyle bu faturalar da yer alan katma deÄŸer vergisini alış maliyetine dahil ederek gider ve/veya maliyet unsuru olarak kayıt etmektedirler.

Bu durumda ilgili faturalarda yer alan katma deÄŸer vergisi gider ve/veya maliyet unsuru olarak kayıt edilmeyip indirime konu edilmelidir. Çünkü vergi indirimini düzenleyen Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun 29/3. maddesinde “ Ä°ndirim hakkı vergiyi doÄŸuran olayın vuku bulduÄŸu takvim yılı aşılmamak ÅŸartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiÄŸi vergilendirme döneminde kullanılabilir.”  hükmü yer aldığından ilgili belgeye ait takvim yılı aşılmadığından belgede yer alan katma deÄŸer vergisi indirime konu edilebilecektir.

            Yukarıda bahsetmiş olduğumuz iki husus çalışma hayatında sıkça görülmektedir. Meslek mensuplarının ve muhasebe departmanı çalışanlarının bu konuda dikkatli olmaları gerekmektedir.  İlgili belgelerde yer alan katma değer vergisinin indirilmeyip dönem kurum kazancından indirildiği durumlar ile karşılaşılmaktadır. Bu durumlarda söz konusu vergi tutarı (indirilecek kdv) yersiz yere ilgili gelir ve/veya kurumlar vergi matrahını düşürmekte ve vergi zıyaına neden olmaktadır.

VI РSonṳ

Görüleceği üzere yüklenilen (indirilecek) katma değer vergisi herhangi bir surette gelir ve/veya kurumlar vergisi matrahından düşülememektedir. Yani yüklenilen (İndirilecek) katma değer vergisi gider kaydedilemez. Ancak bazı özel durumlarda yüklenilen (indirilecek) Kdv gider veya maliyet unsuru olarak kayıt edilebilmektedir. Katma Değer Vergisi Kanunu indirim esasına dayalı bir vergi türü olup, 30.maddede belirtilen hususların haricinde vergi mükellefleri yüklenmiş oldukları katma değer vergisini herhangi bir sebep ile gider ve/veya maliyet unsuru olarak kayıt edemeyecektir.

Son olarak belirtmek gerekir ki ; vergi mükellefinin alışına iliÅŸkin yüklendiÄŸi katma deÄŸer vergisini indirim yapmasına herhangi bir engel yok ise ve buna raÄŸmen mükellef yüklendiÄŸi katma deÄŸer vergisini indirim konusu yapmayıp gider yapmış ise bu gider  Katma DeÄŸer Vergisi Kanunu’nun 58. maddesi hükmüne göre kanunen kabul edilmeyen gider olarak deÄŸerlendirilmeli ve kayıt edilmelidir.

 

Yararlanılan Kaynaklar ;

1.       3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

2.       1 Seri No’lu Katma DeÄŸer Vergisi Genel TebliÄŸi

3.       Mehmet MAÇ ( YMM ) KDV-5 ( e-Kitap )