DeÄŸerli MeslektaÅŸlar ve Uygulayıcılar…!

  

Tarafıma, gerek sözlü, gerek telefon,  gerekse e-mail yoluyla, meslektaşlarımız ve uygulayıcılar tarafından  en sık sorulan sorulardan birisi de EK-10 (Eksik Gün Bildirim) Formları hakkında olanlardır.

 

Yoğun bir çalışma  döneminde olduğumuz şu günlerde çok fazla detaya ve ayrıntıya girmeden Ek-10 formunda yaşanan sıkıntıları ve izlenmesi gereken yolları izah etmeye çalışacağım.

 

Öncelikle ; 12/05/2010 Tarih ve  27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sigorta Ä°ÅŸlemleri YönetmeliÄŸi’nin 102.maddesinin, konuyla ilgili 12. ve 13. fıkralarını, açıklamalarıma yön vermesi amacıyla aynen aÅŸağıya alıyorum.

            

 12-Aylık prim ve hizmet belgesi ile birlikte ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin;

      a) Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatlı olduğunu gösteren raporu,

      b) Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,

      c) Disiplin cezası uygulaması, gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeleri,

      ç) Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi,

      d) İşverenin veya sigortalının imzasını da taşıyan puantaj kayıtları,

      e) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği, sigortalıların eksik gün bildirimine ilişkin bilgi formu (Ek-10) ekinde Kuruma verilir veya Acele Posta Servisi, iadeli taahhütlü ya da taahhütlü olarak gönderilir.

 13-Onikinci fıkrada sayılan hâllere ilişkin belgelerin geriye yönelik olarak her zaman düzenlenebilir nitelikte olanları, aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süreden sonra verilmesi hâlinde işleme konulmaz. Bu durumların dışındaki otuz günden az çalışılan sürelere ait geçerli belgeleri belirlemeye Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir. 

 

Sigorta Ä°ÅŸlemleri YönetmeliÄŸinin 102.maddesinin 12 ve 13.fıkraları aynen yukarıdaki gibi. Elbette hepimiz Ek-10 formunu SGK’na  iletirken, ekine yukarıda sayılan belgeleri iliÅŸtiriyor, APHB’lerinde,  eksik gün beyanlarını da bu doÄŸrultuda yapıyoruz. En sık karşılaşılan sorunlar olan;  12.fıkranın a) / b) / ç)  / d)  alt bentleri  kapsamında  Ek-10 formuna bir göz atalım isterseniz.

 

Geçici iş göremezlik belgeleri (Raporlar)

 

I- Geçici İş Göremezlik Belgesinin Ek-10 Ekinde Kuruma Verilmesi Hali :

Çalışan tarafından alınmış geçici iÅŸ göremezlik belgesine istinaden, çalışanın APHB’nde eksik günle gösterilip, raporun bir fotokopisinin Ek-10 ekinde SGK’na  verilmesinde çok fazla sıkıntılar yaÅŸanmıyor. Burada karşılaşılacak en büyük sıkıntı geçici iÅŸ göremezlik belgesinin kurumca yetkilendirilmemiÅŸ saÄŸlık hizmeti sunucusundan yani anlaÅŸmalı olmayan bir kurumdan alınmış olması halidir. Bu durumda anlaÅŸmalı saÄŸlık kurumu olmayan saÄŸlık hizmeti sunucularından alınan geçici iÅŸ göremezlik belgelerinin (raporların), Kurumla SözleÅŸmeli Resmi SaÄŸlık Hizmeti sunan saÄŸlık kurulunca (2010/66 sayılı SGK genelgesi gereÄŸi)  onanması gerekecektir.  Bu ÅŸekilde iÅŸlem yapılmamış, kurumla anlaÅŸması bulunmayan  saÄŸlık hizmeti sunucularından alınan raporlara istinaden APHB inde eksik gün gösterilmesi ve Ek-10 ekinde bu onanmamış raporun verilmesi durumunda, SGK tarafından fark primlerin istenmesi söz konusu olmayacak, fakat raporlu personel geçici iÅŸ göremezlik ödeneÄŸini alamayacaktır.

 

II- Geçici İş Göremezlik Belgesinin Ek-10 Ekinde Kurama Verilmemesi Hali:

 

Çalışan tarafından alınmış geçici iÅŸ göremezlik belgelerine  istinaden APHB inde eksik gün gösterilmiÅŸ fakat bu geçici  iÅŸ göremezlik belgesi takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na Ek-10 formu ekinde verilmemiÅŸ ise, SGK tarafından eksik günlerin tamamlanmak suretiyle Ek APHB istenmesi söz konusu olsa da yasal süresi dışında Ek-10 formu ile birlikte iÅŸ göremezlik belgesinin kuruma ibrazı halinde, Ek APHB verilmesine gerek kalmayacaktır. Zira iÅŸ göremezlik belgeleri sonradan düzenlenmesi muhtemel belge kapsamında olmayıp, resmi belge niteliÄŸindedir. Ancak böyle bir durumda  Ek-10 ekinde iÅŸ göremezlik belgesinin (raporun) kurama verilmemiÅŸ olması, çalışanın Geçici Ä°ÅŸ Göremezlik ÖdeneÄŸini alamamasına neden olacaktır. Bu durumda da rapor suretini  yasal süresi dışında Ek-10 ekinde kuruma verilmesi halinde de herhangi bir Ä°PC söz konusu olmaksızın yasal süresinde verilmiÅŸ gibi iÅŸlem görecek, çalışanın iÅŸ göremezlik ödeneÄŸi alması da saÄŸlanacaktır. Yani iÅŸ göremezlik belgelerinin Ek-10 formu ekinde, yasal süresi dışında, Ä°PC olmaksızın kuruma verilmesi her zaman mümkündür.

 

Ancak kurumca yetkilendirilmemiÅŸ saÄŸlık hizmeti sunucusundan yani anlaÅŸmalı olmayan bir kurumdan alınmış geçici iÅŸ göremezlik belgesine istinaden,  Kurumla SözleÅŸmeli Resmi SaÄŸlık Hizmeti sunan saÄŸlık kurulunca onanmaksızın  APHB’inde eksik gün gösterilmesi ve Ek-10 ekinde bu onanmamış raporun verilmemesi durumunda, (böyle bir raporun geriye dönük alınabilmesi ihtimalinin olduÄŸu aÅŸikardır) SGK tarafından fark primlerin istenmesi yani eksik günlerin tamamlanması için Ek APHB ile ek prim, gecikme zam ve cezası  talebi  söz konusu olabileceÄŸi gibi yine çalışana  iÅŸ göremezlik ödemesi de  yapılmayacaktır.

 

Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi

 

I-Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesinin verilmesi hali:

 

Ay içerisinde çeÅŸitli sebeplerle  ücretsiz izin talebinde bulunan personel için, bu talebin yazılı hale getirilip, ilgili iÅŸverene/iÅŸyerine hitaben yazılmış bir dilekçe veya form olarak beyan edilmesi, iÅŸveren tarafından bu form veya dilekçenin UYGUNDUR ÅŸeklinde onaylanıp imzalanarak özlük dosyasında muhafazası gerekecektir. Bu onaylanmış talebe istinaden APHB’inde ilgili personelin eksik gün beyanı yapılıp yine takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na EK-10 ekinde verilmesi gerekmektedir. Çalışan tarafından imzalanarak iÅŸverence onaylanmış bu form veya dilekçenin Ek-10 ekinde kuruma verilmesi durumunda herhangi bir sıkıntı yaÅŸanmayacaktır. (Ancak bu eksik bildirimlerin aynı çalışan için sık sık veya hemen hemen her ay  tekrarlanmaması kanaatindeyim)

II-Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesinin Ek-10 ekinde Kuruma Verilmemesi Hali:

Ay içerisinde yukarıda izah edildiÄŸi ÅŸekilde yazılı olarak iÅŸverenine müracaat ederek, iÅŸverence onaylı ücretsiz izin talebinde bulunan personele, bu talebe istinaden verilen ücretsiz izinlerin APHB’inde ek gün olarak gösterilmesi, fakat Ek-10 ekinde takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na verilmemesi halinde, (Ãœcretsiz izin formları geriye dönük düzenlenmesi muhtemel evraklardan olduÄŸundan, yasal süre içerisinde kuruma ibrazı gerekir) kurumca, beyan edilen  eksik günler için Ek APHB  talep edilecek, eksik günlere ait prim, gecikme zam ve cezası tahakkuk ettirilecektir. Ancak unutmadan belirteyim Ek-10 verilmemesi veya ekinde bu belgenin verilmemesi  durumunda fark prim, gecikme zam ve cezası dışında  ayrıca Ek-101 formunun verilmemesinden dolayı bir Ä°PC uygulanmayacaktır. 

Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi

I- Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesinin Ek-10 ekinde Verilmesi Hali:

Kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi, ay içerisinde çalışanlar için hazırlanan bir sözleÅŸmedir. (4857 sayılı Ä°ÅŸ Kanunu: “.. işçinin normal çalışma süresinin, tam süreli iÅŸ sözleÅŸmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleÅŸme kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmedir..”)   Kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmeleri işçi ve iÅŸveren arasında herhangi bir kurum tarafından onaylanmaksızın  yapılabileceÄŸi gibi, yine noter tarafından onaylanmak suretiyle işçi ve iÅŸveren tarafından da yapılabilmektedir.

Noterde Yapılan Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri:

Noter aracılığı ile yapılan kısmi süreli iş sözleşmesine istinaden, ilgili personel için APHB inde eksik gün gösterilmiş ve Ek-10 ekinde bu sözleşme kuruma verilmiş ise hiçbir sorun yaşanmayacaktır.

Noterde Yapılmayan Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri:

Bu sözleşmelere istinaden de çalışan adına APHB inde eksik gün beyan edilmesi ve Ek-10 ekinde ilgili sözleşmenin kuruma takip eden ayın 23.günü akşamına kadar verilmesi durumunda, kurumun herhangi bir şekilde Ek APHB talebi, gecikme zammı, cezası veya İPC talebi olmayacaktır.

Ä°ster noterde yapılsın isterse işçi ve iÅŸveren arasında noterde onaylanmaksızın yapılsın, bu sözleÅŸmelere istinaden AHPB’inde eksik gün beyan edilmesi durumunda, ilgili ayı takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na EK-10 formu ekinde bu sözleÅŸmelerin  verilmesi yeterlidir. Takip eden aylarda dahi verilmesine gerek yoktur. Noter onaylı belge zaten sonradan düzenlenmesi muhtemel belge statüsünde olmamakla birlikte, işçi ve iÅŸveren tarafından kendi aralarında düzenlenen kısmi süreli sözleÅŸme de kurum kayıtlarına girmiÅŸ olmakla, sonraki aylarda, sonradan düzenlenmesi muhtemel belge olma niteliÄŸinden de çıkmış olacaktır.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer  nokta, Ek-10 verilirken hazırlanan ön dilekçede, en alt satıra verilen eklerin listesini yazmak olacaktır. Örneğin;

Ekler                                                     :

1- 1 adet iş göremezlik,

2- 1 adet ücretsiz izin formu,

3-  1 adet Kısmi Süreli İş Sözleşmesi  

gibi.

Bu durumda evrak kayıt numarası alınan dilekçenin bir sureti bizde de yer alacağından, ilgili belgelerin dilekçe ekinde yer almadığına dair SGK’nın talepleri de   asılsız kalmış olacaktır. (Ek-10 ekindeki belgelerin kaybolması en sık karşılaşılan sorunlardan biri olması nedeniyle) Aksi takdirde, Ek-10 ekinde sözleÅŸmenin yer almadığına, bu sebeple Ek APHB verilmesi gerektiÄŸine, ek prim, gecikme zammı ve cezası ödeneceÄŸine iliÅŸkin kurum taleplerine boyun eÄŸmek gerekir. Dilekçe de bu ekleri yazmak, (her ne kadar Ek-10 formunda bu belgelerin sayısının belirtildiÄŸi bir bölüm bulunsa da evrak kayıt numarasının  dilekçeye verilmesi nedeniyle)  ileride olası bu tarz taleplere karşı direnebilme ve dava hakkımızı saklı tutacaktır.

II- Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesinin Ek-10 ekinde Verilmemesi Hali:

Noter onaylı kısmi süreli iş sözleşmesi bakımından:

Noter onaylı kısmi süreli iş sözleşmesinin Ek-10 ekinde kuruma verilmemiş olması durumunda, yine kurum tarafından Ek APHB talebi ile karşı karşıya kalınacak, ancak ilgili dönem Ek-10 formu ve ekinde noter onaylı kısmi süreli iş sözleşmesini YASAL SÜRESİ DIŞINDA, kurumun bu talebine istinaden vermekle, problem yine ortadan kalkacaktır. Zira noter onaylı kısmi süreli iş sözleşmesi, sonradan düzenlenmesi muhtemel bir evrak değildir ve yasal süresi dışında da kuruma verilebilir, ibraz edilebilir.

Noterde Yapılmayan Kısmi süreli iş sözleşmeleri bakımından:

Salt işçi ve iÅŸveren tarafından kendi aralarında yapılarak noterde onaylanmayan kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmelerine istinaden APHB’inde eksik gün gösterilmiÅŸ, fakat bu kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi Ek-10 ekinde takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na verilmemiÅŸ ise, kurumca ilgili döneme iliÅŸkin Ek APHB talep edilerek, ek primlerin, gecikme zam ve cezalarının tahsili yoluna gidilecektir. Bu durumda ek prim, gecikme zam ve cezalarını ödemekten baÅŸkaca bir yol kalmayacaktır. Zira noter onaylı olmayan bu kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi, geriye dönük hazırlanabilecek bir evrak niteliÄŸindedir ve yasal süresi dışında verilmesi problemi çözmeyecektir.

İşverenin veya sigortalının imzasını da taşıyan puantaj kayıtları

I- İşverenin veya sigortalının imzasını da taşıyan puantaj kayıtlarının Ek-10 ekinde Verilmesi Hali:

Ay içerisinde kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi olmaksızın çeÅŸitli nedenlerle  eksik çalışması bulunan personel/personeller için APHB’inde eksik gün gösterilmiÅŸ ise, ilgili ayı takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na Ek-10 ekinde bu eksik günleri içeren puantaj kayıtlarının verilmesi gerekecektir.

Burada en sık karşılaşılan sorun, puantaj kayıtlarının imzasız olmasıdır. Yönetmelikte de belirtildiği üzere puantaj kayıtlarında EN AZ işçi veya işveren, yani ikisinden birinin imzası bulunmalıdır. Puantaj kayıtlarının belli bir formatı olmayıp, Excel tablosu şeklinde yapılarak, ait olduğu dönemin, işyerinin sgk sicil numarasının, ilgili aya ait çalışılan günlerin ( * veya X ) işareti ile işaretlenmesi, çalışılmayan (eksik gösterilen günlerin) de eksi  (-) veya başkaca bir işaretlenme belirlenmesi,  personellerin TC kimlik numaraların, ad ve soyadlarının yer alması, çalışanların imzalarının bulunması, yeterli olacaktır. Ancak bu şekilde yapılacak tablo için işveren imzasını da almak en sağlam yollardan birisi olacaktır. (İşçinin imzasının bulunması halinde işveren imzası, işverenin imzası bulunması halinde işçinin imzası aranmayacaktır) 

Puantaj tablosunun Ek-10 ekinde ve yasal süresinde verilmesine raÄŸmen en sık karşılaşılan bir diÄŸer sorun da, kurumca bu kiÅŸilerin kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmelerinin talep edilmesi, ibraz edilememesi durumunda da yine Ek APHB talebi, eksik günlerin, gecikme  zam ve cezalarının tahsili yoluna gidilmesidir. Bunun da en temel sebebi, sürekli olarak (hemen hemen her ay) kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi sınırları içinde kalacak gün sayısında (tam süreli olarak çalışan normal sigortalının çalışma süresinin en fazla 2/3’üne kadar olanlar kısmi süreli kabul edilir)  puantaj tablosu ile eksik gün bildirilmesidir. Yani artık bu kiÅŸiler kısmi süreli çalışan olarak kabul edilerek, sözleÅŸmeleri talep edilmektedir. Zira puantaj kayıtları salt iÅŸveren imzası ile de verilebilmekte olduÄŸundan, çalışan adına iÅŸverence haksız yere eksik gün beyan edilmesi ihtimali her zaman mevcuttur. Bundan dolayı puantaj kayıtlarında sürekli olarak aynı personel veya personeller eksik günlü gösterilmemelidir. Bu durumda bu kiÅŸiler için kısmi süreli iÅŸ sözleÅŸmesi yapılarak Ek-10 formu  ekinde bu sözleÅŸmelerin verilmesi çok daha isabetli olacaktır.  

II - İşverenin veya sigortalının imzasını da taşıyan puantaj kayıtlarının Ek-10 ekinde Verilmemesi Hali:

Ay içerisindeki eksik çalışması bulunan personelin, ilgili ay APHB inde eksik günlerinin beyan edilmesine karşın, takip eden ayın 23.günü akÅŸamına kadar SGK’na Ek-10 formu ekinde verilmemesi durumunda, kurumca Ek APHB talep edilerek, eksik primlerin, zam ve cezalarının tahsili yoluna gidilecek, ancak Ek-10 formunun veya puantaj tablosunun Ek-10 formu ekinde verilmemesi nedeniyle herhangi bir Ä°PC uygulanmayacaktır.  

Tüm bu açıklamalardan sonra şunları tekrar ifade etmekte fayda görüyorum:

1. Ek-10 formlarını verdiğimiz ön  dilekçe de, mutlaka ek belge sayısını belirterek açıklamalı olarak yazalım. (Örnek 2010/X ayına aitPuantaj tablosu  veya 1 adet kısmi süreli iş sözleşmesi vb. )
2. Sonradan düzenlenmesi muhtemel belge kavramını iyi analiz ederek, ücretsiz izin formu, puantaj kayıtları vb. belgeleri yasal süresinde Ek-10 formu ile birlikte  kuruma ibraz edelim.
3. Kısmi süreli iş sözleşmeleri ister noter onaylı, isterse salt işçi-işveren arasında yapılmış olsun yine yasal süresinde kuruma ibraz edelim. Sonraki aylarda aynı sözleşmeyi ibraz etmeye gerek bulunmamaktadır. Ancak ilk ayda bu işlemi yaptığımızdan emin olarak, noter onaylı olmayan kısmi süreli iş sözleşmelerimizin kurum kayıtlarına girdiğine emin olalım.
4. Puantaj kayıtlarında sık sık aynı personel için eksik gün beyan etmeyelim. Böyle durumlarda bu tarz personel için kısmi süreli iş sözleşmesi yaparak, bu sözleşmeye istinaden eksik gün beyanında bulunmak ve Ek-10 ekinde bu sözleşmeyi vermek yoluna gidelim.
5. Ek-10 formunun veya ekindeki belgelerin  yasal süresi içinde kuruma  verilmemesi   durumunda, herhangi bir Ä°PC uygulanmaz. Bu durumda APHB’indeki eksik gün sebebi, sonradan  düzenlenmesi muhtemel belgelere dayalı ise, bu döneme iliÅŸkin Ek APHB talep edilerek,  ek prim, gecikme zam ve cezası söz konusu olur. Yani Ek-10 formuna iliÅŸkin bir Ä°PC sözkonusu deÄŸildir.
6. Tüm bunlardan sonra Soysal Sigorta Ä°ÅŸlemleri YönetmeliÄŸinin 102.maddesinin 13.fıkrasında  yer alan “otuz günden az çalışılan sürelere ait geçerli belgeleri belirlemeye Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir” ibaresini de hafızalardan çıkarmamak gerek diye düşünüyorum.

YoÄŸun bir çalışma döneminde olduÄŸumuz ÅŸu günlerde, sayın Mustafa GülÅŸen’in  kaleme alınmasında vesile olduÄŸu  bu nacizane çalışmamda,  bazı hatalar ve eksiklikler olduysa tüm meslektaÅŸ ve uygulayıcıların affına sığınıyorum. Faydalı olması temennilerimle….

Kaynak: www.MuhasebeTR.com